Balık ansiklopedisi
Türkiye’nin denizlerinde ve tatlı sularında oltaya gelen 63 tür: nerede yaşar, hangi ayda tutulur, hangi yem ve takımla avlanır. Boy ve av yasağı bilgisi her türün sayfasında resmî tebliğden gösterilir.
Eylül ayında amatör avda verimli olan türler. Mevsim bilgisi geneldir; bölgeye ve yıla göre değişir. Av yasağı dönemleri için av yasağı takvimine bak.
AkyaLichia amiaSonbaharda kıyıya yaklaşıp kefal ve küçük balık sürülerini kovalayan, çok güçlü bir avcı balık.
Kasım ayında mevsiminde
Altınbaş (sarıkulak) kefalChelon auratusSolungaç kapağındaki altın sarısı lekeyle tanınan, kıyıdan şamandıra ve hamurla en sık tutulan kefal türü.
Kasım ayında mevsiminde
Aslan balığıPterois milesYelpaze gibi açılan yüzgeçleri ve kırmızı-beyaz çizgileriyle tanınan istilacı tür; dikenleri zehirli, eti yenebilir.
Balon balığı (benekli)Lagocephalus sceleratusKızıldeniz'den gelen istilacı ve zehirli tür; eti kesinlikle yenmez, dişleri olta takımlarını keser.
Kasım ayında mevsiminde
BarbunyaMullus barbatusÇenesinin altındaki iki bıyıkla kumda yem arayan kırmızımsı dip balığı; tekirin yakın akrabası.
ÇapakAbramis bramaYüksek ve yassı gövdeli, sürü hâlinde gezen bir göl balığı; feeder ve şamandırayla dipte avlanır.
ÇipuraSparus aurataGözleri arasındaki altın renkli bantla tanınan, midye ve yengeç kırabilen güçlü dişli bir kıyı balığı.
Kasım ayında mevsiminde
Doğal alabalık (dere alabalığı)Salmo spp.Soğuk ve berrak dağ derelerinin kırmızı benekli yerli alabalıkları; temiz suyun göstergesidir ve özenle avlanmalıdır.
EşkinaSciaena umbraKayalık kovuklarda gizlenen, gece aktifleşen koyu renkli bir kıyı balığı; nüfusu azaldığı için dikkatli avlanmalı.
Kasım ayında mevsiminde
FangriPagrus pagrusPembe-kırmızı renkli, kayalık ve karışık derin diplerde yaşayan iri bir mercangil; tekneden dip avıyla tutulur.
Kasım ayında mevsiminde
Gökkuşağı alabalığıOncorhynchus mykissYanlarındaki pembe-mor şeritle tanınan, yetiştiricilikten doğaya karışmış alabalık; soğuk baraj ve derelerde spin ile avlanır.
Kasım ayında mevsiminde
Gümüşi havuz balığıCarassius gibelioGöl ve barajlarda hızla çoğalan istilacı tür; bıyıksız ağzıyla sazandan ayrılır, hamur ve solucanla kolayca tutulur.
HaniSerranus cabrillaKayalık ve çayırlık diplerin küçük ama iştahlı avcısı; gövdesindeki koyu dikey bantlarla tanınır.
Has kefalMugil cephalusKefallerin en irisi; limanlarda, dere ağızlarında ve lagünlerde sürüyle gezen, ekmek ve hamurla avlanan temkinli bir balık.
Kasım ayında mevsiminde
İsparozDiplodus annularisKuyruk sapında halka biçimli siyah leke taşıyan küçük bir karagözgil; çayırlık sığ kıyılarda bol bulunur.
İstavritTrachurus trachurusİskele ve mendirek balıkçılığının en bilinen sürü balığı; çapariyle bol tutulur, büyük avcıların da yemidir.
Kasım ayında mevsiminde
KadifeTinca tincaKadife gibi kaygan derili, zeytin yeşili renkli bir göl balığı; bitkili, çamurlu sularda solucan ve kurtçukla avlanır.
KarabalıkCapoeta truttaDicle-Fırat havzasının benekli ve bıyıklı sazangili; akarsu ve barajlarda dip avıyla tutulur.
Kırma mercanPagellus erythrinusPembe-kırmızı renkli, kumla kayanın birleştiği diplerde yaşayan, tekneden ve kıyıdan tutulan lezzetli bir mercangil.
KızılkanatScardinius erythrophthalmusParlak kırmızı yüzgeçleri ve yukarı bakan ağzıyla tanınan, bitkili göllerde yüzeye yakın beslenen bir sazangil.
KolyozScomber coliasUskumrunun yakın akrabası; yazın ve sonbaharda sürüler hâlinde kıyıya gelir, çapariyle bol tutulur.
Kasım ayında mevsiminde
KupesBoops boopsİri gözlü, sarı çizgili küçük sürü balığı; iskele ve kayalıklardan kolayca tutulur, büyük avcılar için iyi yemdir.
LahozEpinephelus aeneusKumla karışık kayalık dipleri seven iri bir hani türü; başındaki açık renkli çizgilerle tanınır.
Kasım ayında mevsiminde
LambukaCoryphaena hippurusParlak yeşil-sarı renkleriyle tanınan, yüzeyde yüzen nesnelerin altında toplanan hızlı bir açık deniz balığı.
Kasım ayında mevsiminde
LüferPomatomus saltatrixİstanbul Boğazı'nın sonbahar simgesi; sürüler hâlinde göç eden, keskin dişli ve çok hızlı bir avcı balık.
Kasım ayında mevsiminde
Mavi yengeçCallinectes sapidusAtlantik'ten gelen, lagün ve dere ağızlarında hızla yayılan iri, mavi kıskaçlı bir yengeç; ağ kepçe ve sepetle yakalanır.
MelanuryaOblada melanuraKuyruk sapındaki beyaz çerçeveli siyah lekeyle tanınan, kayalık kıyılarda yüzeye yakın gezen temkinli bir balık.
Kasım ayında mevsiminde
MırmırLithognathus mormyrusGümüşi gövdesindeki dikey koyu çizgilerle tanınan, sığ kumsallarda kumu eşeleyerek beslenen bir kıyı balığı.
MinekopUmbrina cirrosaÇenesinin altındaki kısa bıyıkla tanınan, sonbaharda kumlu kıyılarda ve dere ağızlarında tutulan iri bir dip balığı.
Kasım ayında mevsiminde
PalamutSarda sardaSonbaharda Karadeniz'den Marmara'ya inen göçmen ton balığı akrabası; iri olanına torik denir.
Kasım ayında mevsiminde
Sarıağız (grenyüz)Argyrosomus regiusAğzının içi sarı olan, iri boylara ulaşan bir dip balığı; dere ağızlarında ve kumluk kıyılarda gece surf avıyla tutulur.
Kasım ayında mevsiminde
Sarıkuyruk (avcı)Seriola dumeriliAkdeniz'in en güçlü av balıklarından; jig ve canlı yemle avlanan, sürü hâlinde dolaşan iri bir avcı.
SarpanSarpa salpaAltın sarısı uzun çizgileriyle tanınan, yosun ve deniz çayırıyla beslenen otçul sürü balığı.
SazanCyprinus carpioGöl ve barajların en sevilen sportif balığı; ağzının köşesindeki dört bıyıkla tanınır, hamur ve mısırla avlanır.
SinaritDentex dentexKayalık ve derin diplerin güçlü avcısı; köpek dişleriyle küçük balık ve kafadanbacaklıları yakalar, canlı yemle avlanır.
SirazCapoeta tincaKuzeybatı Anadolu'nun akarsu ve barajlarında yaşayan, sert dudaklı ve bıyıklı bir sazangil.
SudakSander luciopercaBarajların gece avcısı; iri gözleri ve köpek dişleriyle tanınır, silikon ve maket balıkla dibe yakın avlanır.
Kasım ayında mevsiminde
Tatlısu kefaliSqualius cephalusAkarsuların her şeyi yiyen, iri ağızlı ve iri pullu balığı; ekmekten maket balığa kadar pek çok yemle tutulur.
Tatlısu levreğiPerca fluviatilisKoyu dikey bantları ve kırmızı yüzgeçleriyle tanınan sürü avcısı; göl ve barajlarda küçük silikon ve kaşıkla tutulur.
Kasım ayında mevsiminde
TekirMullus surmuletusBarbunyanın kayalık ve karışık dipleri seven akrabası; sırt yüzgecindeki çizgiler ve gövdesindeki sarı bantlarla tanınır.
TurnaEsox luciusUzun gövdeli, ördek gagasına benzer ağızlı pusucu avcı; sazlık kenarlarında maket balık ve kaşıkla avlanır.
Kasım ayında mevsiminde
YayınSilurus glanisTürkiye tatlı sularının en iri balığı; pulsuz, geniş ağızlı ve uzun bıyıklı bir gece avcısı.
Yazılı orkinosEuthynnus alletteratusSırtındaki dalgalı koyu çizgiler ve göğsündeki beneklerle tanınan, sonbaharda kıyıya yaklaşan küçük bir ton balığı.
Kasım ayında mevsiminde
ZarganaBelone beloneGaga gibi uzun çeneli, ince uzun gövdeli yüzey balığı; kemikleri yeşil renklidir, yüzeye yakın şamandırayla avlanır.
