Balık ansiklopedisi

Türkiye’nin denizlerinde ve tatlı sularında oltaya gelen 63 tür: nerede yaşar, hangi ayda tutulur, hangi yem ve takımla avlanır. Boy ve av yasağı bilgisi her türün sayfasında resmî tebliğden gösterilir.

Eylül ayında amatör avda verimli olan türler. Mevsim bilgisi geneldir; bölgeye ve yıla göre değişir. Av yasağı dönemleri için av yasağı takvimine bak.

Akya (Lichia amia)AkyaLichia amia

Sonbaharda kıyıya yaklaşıp kefal ve küçük balık sürülerini kovalayan, çok güçlü bir avcı balık.

Kasım ayında mevsiminde
Sarıkulak kefal (Chelon auratus)Altınbaş (sarıkulak) kefalChelon auratus

Solungaç kapağındaki altın sarısı lekeyle tanınan, kıyıdan şamandıra ve hamurla en sık tutulan kefal türü.

Kasım ayında mevsiminde
Aslan balığı (Pterois miles)Aslan balığıPterois miles

Yelpaze gibi açılan yüzgeçleri ve kırmızı-beyaz çizgileriyle tanınan istilacı tür; dikenleri zehirli, eti yenebilir.

Balon balığı (Lagocephalus sceleratus)Balon balığı (benekli)Lagocephalus sceleratus

Kızıldeniz'den gelen istilacı ve zehirli tür; eti kesinlikle yenmez, dişleri olta takımlarını keser.

Kasım ayında mevsiminde
Barbunya (Mullus barbatus)BarbunyaMullus barbatus

Çenesinin altındaki iki bıyıkla kumda yem arayan kırmızımsı dip balığı; tekirin yakın akrabası.

Çapak (Abramis brama)ÇapakAbramis brama

Yüksek ve yassı gövdeli, sürü hâlinde gezen bir göl balığı; feeder ve şamandırayla dipte avlanır.

Çipura (Sparus aurata)ÇipuraSparus aurata

Gözleri arasındaki altın renkli bantla tanınan, midye ve yengeç kırabilen güçlü dişli bir kıyı balığı.

Kasım ayında mevsiminde
Doğal alabalık (Salmo trutta)Doğal alabalık (dere alabalığı)Salmo spp.

Soğuk ve berrak dağ derelerinin kırmızı benekli yerli alabalıkları; temiz suyun göstergesidir ve özenle avlanmalıdır.

Eşkina (Sciaena umbra)EşkinaSciaena umbra

Kayalık kovuklarda gizlenen, gece aktifleşen koyu renkli bir kıyı balığı; nüfusu azaldığı için dikkatli avlanmalı.

Kasım ayında mevsiminde
Fangri (Pagrus pagrus)FangriPagrus pagrus

Pembe-kırmızı renkli, kayalık ve karışık derin diplerde yaşayan iri bir mercangil; tekneden dip avıyla tutulur.

Kasım ayında mevsiminde
Gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss)Gökkuşağı alabalığıOncorhynchus mykiss

Yanlarındaki pembe-mor şeritle tanınan, yetiştiricilikten doğaya karışmış alabalık; soğuk baraj ve derelerde spin ile avlanır.

Kasım ayında mevsiminde
Havuz balığı (Carassius gibelio)Gümüşi havuz balığıCarassius gibelio

Göl ve barajlarda hızla çoğalan istilacı tür; bıyıksız ağzıyla sazandan ayrılır, hamur ve solucanla kolayca tutulur.

Hani (Serranus cabrilla)HaniSerranus cabrilla

Kayalık ve çayırlık diplerin küçük ama iştahlı avcısı; gövdesindeki koyu dikey bantlarla tanınır.

Has kefal (Mugil cephalus)Has kefalMugil cephalus

Kefallerin en irisi; limanlarda, dere ağızlarında ve lagünlerde sürüyle gezen, ekmek ve hamurla avlanan temkinli bir balık.

Kasım ayında mevsiminde
İsparoz (Diplodus annularis)İsparozDiplodus annularis

Kuyruk sapında halka biçimli siyah leke taşıyan küçük bir karagözgil; çayırlık sığ kıyılarda bol bulunur.

İstavrit (Trachurus trachurus)İstavritTrachurus trachurus

İskele ve mendirek balıkçılığının en bilinen sürü balığı; çapariyle bol tutulur, büyük avcıların da yemidir.

Kasım ayında mevsiminde
Kadife (Tinca tinca)KadifeTinca tinca

Kadife gibi kaygan derili, zeytin yeşili renkli bir göl balığı; bitkili, çamurlu sularda solucan ve kurtçukla avlanır.

KarabalıkCapoeta trutta

Dicle-Fırat havzasının benekli ve bıyıklı sazangili; akarsu ve barajlarda dip avıyla tutulur.

Kırma mercan (Pagellus erythrinus)Kırma mercanPagellus erythrinus

Pembe-kırmızı renkli, kumla kayanın birleştiği diplerde yaşayan, tekneden ve kıyıdan tutulan lezzetli bir mercangil.

Kızılkanat (Scardinius erythrophthalmus)KızılkanatScardinius erythrophthalmus

Parlak kırmızı yüzgeçleri ve yukarı bakan ağzıyla tanınan, bitkili göllerde yüzeye yakın beslenen bir sazangil.

Kolyoz (Scomber colias)KolyozScomber colias

Uskumrunun yakın akrabası; yazın ve sonbaharda sürüler hâlinde kıyıya gelir, çapariyle bol tutulur.

Kasım ayında mevsiminde
Kupes (Boops boops)KupesBoops boops

İri gözlü, sarı çizgili küçük sürü balığı; iskele ve kayalıklardan kolayca tutulur, büyük avcılar için iyi yemdir.

Lahoz (Epinephelus aeneus)LahozEpinephelus aeneus

Kumla karışık kayalık dipleri seven iri bir hani türü; başındaki açık renkli çizgilerle tanınır.

Kasım ayında mevsiminde
Lambuka (Coryphaena hippurus)LambukaCoryphaena hippurus

Parlak yeşil-sarı renkleriyle tanınan, yüzeyde yüzen nesnelerin altında toplanan hızlı bir açık deniz balığı.

Kasım ayında mevsiminde
Lüfer (Pomatomus saltatrix)LüferPomatomus saltatrix

İstanbul Boğazı'nın sonbahar simgesi; sürüler hâlinde göç eden, keskin dişli ve çok hızlı bir avcı balık.

Kasım ayında mevsiminde
Mavi yengeç (Callinectes sapidus)Mavi yengeçCallinectes sapidus

Atlantik'ten gelen, lagün ve dere ağızlarında hızla yayılan iri, mavi kıskaçlı bir yengeç; ağ kepçe ve sepetle yakalanır.

Melanurya (Oblada melanura)MelanuryaOblada melanura

Kuyruk sapındaki beyaz çerçeveli siyah lekeyle tanınan, kayalık kıyılarda yüzeye yakın gezen temkinli bir balık.

Kasım ayında mevsiminde
Mırmır (Lithognathus mormyrus)MırmırLithognathus mormyrus

Gümüşi gövdesindeki dikey koyu çizgilerle tanınan, sığ kumsallarda kumu eşeleyerek beslenen bir kıyı balığı.

Minekop (Umbrina cirrosa)MinekopUmbrina cirrosa

Çenesinin altındaki kısa bıyıkla tanınan, sonbaharda kumlu kıyılarda ve dere ağızlarında tutulan iri bir dip balığı.

Kasım ayında mevsiminde
Palamut (Sarda sarda)PalamutSarda sarda

Sonbaharda Karadeniz'den Marmara'ya inen göçmen ton balığı akrabası; iri olanına torik denir.

Kasım ayında mevsiminde
Sarıağız (Argyrosomus regius)Sarıağız (grenyüz)Argyrosomus regius

Ağzının içi sarı olan, iri boylara ulaşan bir dip balığı; dere ağızlarında ve kumluk kıyılarda gece surf avıyla tutulur.

Kasım ayında mevsiminde
Sarıkuyruk (Seriola dumerili)Sarıkuyruk (avcı)Seriola dumerili

Akdeniz'in en güçlü av balıklarından; jig ve canlı yemle avlanan, sürü hâlinde dolaşan iri bir avcı.

Sarpan (Sarpa salpa)SarpanSarpa salpa

Altın sarısı uzun çizgileriyle tanınan, yosun ve deniz çayırıyla beslenen otçul sürü balığı.

Sazan (Cyprinus carpio)SazanCyprinus carpio

Göl ve barajların en sevilen sportif balığı; ağzının köşesindeki dört bıyıkla tanınır, hamur ve mısırla avlanır.

Sinarit (Dentex dentex)SinaritDentex dentex

Kayalık ve derin diplerin güçlü avcısı; köpek dişleriyle küçük balık ve kafadanbacaklıları yakalar, canlı yemle avlanır.

SirazCapoeta tinca

Kuzeybatı Anadolu'nun akarsu ve barajlarında yaşayan, sert dudaklı ve bıyıklı bir sazangil.

Sudak (Sander lucioperca)SudakSander lucioperca

Barajların gece avcısı; iri gözleri ve köpek dişleriyle tanınır, silikon ve maket balıkla dibe yakın avlanır.

Kasım ayında mevsiminde
Tatlısu kefali (Squalius cephalus)Tatlısu kefaliSqualius cephalus

Akarsuların her şeyi yiyen, iri ağızlı ve iri pullu balığı; ekmekten maket balığa kadar pek çok yemle tutulur.

Tatlısu levreği (Perca fluviatilis)Tatlısu levreğiPerca fluviatilis

Koyu dikey bantları ve kırmızı yüzgeçleriyle tanınan sürü avcısı; göl ve barajlarda küçük silikon ve kaşıkla tutulur.

Kasım ayında mevsiminde
Tekir (Mullus surmuletus)TekirMullus surmuletus

Barbunyanın kayalık ve karışık dipleri seven akrabası; sırt yüzgecindeki çizgiler ve gövdesindeki sarı bantlarla tanınır.

Turna (Esox lucius)TurnaEsox lucius

Uzun gövdeli, ördek gagasına benzer ağızlı pusucu avcı; sazlık kenarlarında maket balık ve kaşıkla avlanır.

Kasım ayında mevsiminde
Yayın (Silurus glanis)YayınSilurus glanis

Türkiye tatlı sularının en iri balığı; pulsuz, geniş ağızlı ve uzun bıyıklı bir gece avcısı.

Yazılı orkinos (Euthynnus alletteratus)Yazılı orkinosEuthynnus alletteratus

Sırtındaki dalgalı koyu çizgiler ve göğsündeki beneklerle tanınan, sonbaharda kıyıya yaklaşan küçük bir ton balığı.

Kasım ayında mevsiminde
Zargana (Belone belone)ZarganaBelone belone

Gaga gibi uzun çeneli, ince uzun gövdeli yüzey balığı; kemikleri yeşil renklidir, yüzeye yakın şamandırayla avlanır.